YMA, Tlabung Branch chuan thuchhuah siamin, an khua chu Chakma khua a nih ngai loh thu an tarlang.
Tlabung YMA tarlan danin, West Tuipui MLA pawh lo ni tawh, politician zahawm tak pakhat chuan tunhnai khan Tlabung chu Chakma-te khaw hlun (homeland) thin a nih thu leh kum 1898-a British rorelna hnuaia awm tura Lushai Hills-a Tlabung rin luh a nih hma zawng kha chuan Chittagong Hill Tracts-a bet thin, Chakma-te luah chin ram niin a sawi. He a thusawi, belhchian leh chhui dâwl lo hi media hrang hrangah zau taka thehdarh a nih avangin YMA, Tlabung Branch chuan an ngai thutak hle a ni.
Hmakhawsang ata Tlabung leh a chhehvel zawng zawng hi Mizoten thlang an tlâk theihna tâwp ber, Mizo Lalte angchhunga awm, Mizote ta a ni tih tarlangin Tlabung YMA chuan, “Khang hunlai khan Chakma mai ni lo, tlangmi hnam dang hrim hrimin Mizo (Lushai) nghawng lenna huamchhungah khan ke khing khat pawh an pên lut ngam ngai lo a; Mizote kha hnam huaisen, kawlhsen leh lu la hnam nia an hriat avangin, an bulhnaia awm pawh kha thih hrehin an hreh hial a ni. Kha ti khawpa Chakma leh tlangmi hnam dangten Mizo (Lushai) chet tlatna hnaih pawh an hnaih ngam loh chhan kha kan pi leh puten nunna thâp leh hnungtawlh duh loa an ram an lo hauh ngat ngat vang a ni,” an ti.
Tlabung YMA chuan kum 1872 khan Chittagong Hill Tracts Deputy Commissioner TH. Lewin (Thangliana) leh a hote chu Lushai expedition nei turin British sorkar-in Tlabung leh a chhehvel hmunah a tir tih tarlangin, “Hemi ṭum hian Chakma leh tlangmi hnam dang mi 600 vel chu puak phurin an hruai nghe nghe a ni. Hemi chungchang report a buatsaihah sipai hotu – General Brownlow chuan, helai hmuna awm Mizote chu hnam rorum, kawlhsen leh huaisen an nih avangin Chakma leh hnam dangten an hlau em em niin a sawi a, Mizoten an daidar chin kha hnaih pawh hnaih ngam loin puak phura an hruai tam zawkte phei chu an tlan chhia a, thenkhat phei chuan ‘Lushai ram chhunga luh ai chuan kan lu min tansak mai rawh u’ an ti hial niin, Brownlow khan a ziak nghe nghe. A sawi zelnaah phei chuan puakphur mi 600 zingah a zatve vel zet tur chu hlauh avangin an kir leh a, mi 350 vel chauh an awm tak avangin amah Gen Brownlow6 ngei pawhin Tlabung lam pana kal zel tur nge, kir tur tih a ngaihtuah hman hial a ni,” tiin chuvangin Tlabung hi heng puakphur, hlauh avanga tlanchhe tate zinga tel ve Chakma-te khua (Homeland) a ni thei lo tih an tarlang.
Tunhnaiah, Tlabung leh a chhehvel chu British hunlaia Chakma-te luah thin leh chenna thin ram nia sawi a awm awm tih tarlangin Tlabung YMA chuan, “Hei hi history dik lo hmanga hnam bil rilru cho phûr tumna, politics-a hamthatna tel duh vanga history pawngsualna niin a ngai a, pawi a ti hle a ni. Hun hmasa lama Chittagong Hill Tracts area ni ṭhin kha Lt. Col TH Lewin-a’n a thutchilh hnu April 1898 khan Lushai Hills a lo ni ta a, inrelbawlna ṭha leh inenkawl a awlsam theih zawk beiseina avanga British Sorkar-in a tih danglam a ni. Chittagong Hill Tracts a nih lai leh Lushai Hills a nih hnuah pawh Tlabung leh a chhehvel neitu chu Mizo tho kan ni,” an ti.
Hnam dangten history hreuh danglama Tlabung leh a chhehvel luah hmasatu nia an inchhâl ngam hi Tlabung Branch YMA chuan pawi an tih thu tarlangin, ziaka kan hmuh theih history rintlak an kalh ngam leh, thu dik nawhreh tuma thu leh hla an neih ngam chhung chuan, chu mi dodala a tâwp thlen chu hian eng tik lai pawhin an ngam tih an tarlang tel.